|
Mała wieś, w okolicy pagórkowatej, przeciętej głębokim wąwozem rzeczki Brzeźnicy, która do 1975 r.
tworzyła granicę z b. powiatem morąskim. Do 1945 r. niemiecki majątek ziemski Günthersdorf,
w pierwszych latach powojennych popularnie "Bronowo", a od 1948 r. - Gołutowo.
Już w 1347 r. wzmiankowana pośrednio jako pruska osada, a formalnie po raz pierwszy 18 VI 1364 r., kiedy to
w zapisie lokacyjnym, wydanym w Przezmarku (Pr. Mark) k. Starego Dzierzgonia, Wielki Mistrz Zakonu
Krzyżackiego Winrych von Kniprode przekazał w lenno 6 łanów "Ginterowi i jego prawnym spadkobiercom" -
"na polu Gołutowo" (auf dem Felde Goltowit). W dokumencie tym padają jeszcze trzy imiona: Peter (Piotr),
Jacob (Jakub) i Niclaus (Mikołaj). Tak więc, niemiecka nazwa wsi "Günthersdorf = wieś Gintera" ma pochodzenie
odosobowe, a polska nazwa zaczerpnięta została prawdopodobnie z powyższego źródła. Jako położona najdalej na
wschód, wieś podlegała początkowo pod krzyżacki urząd komorniczy w Kiersytach (Kerschitten), a następnie pod
urząd w Starym Dolnie (Alt Dollstädt). W latach 1538 - 1540 w materiałach źródłowych, dotyczących Gołutowa
można znaleźć jedno polskie nazwisko, a po 1579 r. dwa polskie nazwiska. Byli to prawdopodobnie polscy
osadnicy, czeladź lub służba. Niezmiernie mało jest informacji historycznych na temat tej wsi. Dopiero
w 1785 r. według Goldbeck´a można dowiedzieć się, że jest tu dziesięć budynków, a wieś stanowi dobra
królewskie i należy do urzędu domen w Starym Dolnie . W 1858 r. liczyła 71 mieszkańców, a w 1870 r.
wymieniany jest tu niejaki Kemper - posiadacz ziemski. Na dzień 1 XII 1875 r. Gołutowo liczyło 83 mieszkańców,
a pobliski Liściec, po wojnie oznaczany jako Łubnica, (niem. Laubnitz) 35 mieszkańców. Przed 1945 r. największe
gospodarstwo w Liśćcu należało do Konrada i Erny Nobakowski. Od kilkudziesięciu lat Liściec, podobnie
jako ostatnio Piotrowo, (Petersdorf) - to pustki osadnicze.
W wyniku reformy terytorialnej - z dniem 1 X 1929 r. Gołutowo zostało gminą ziemską, w której
skład weszły dotychczasowe tzw. gminy majątkowe: Dziśnity (Dosnitten) i Liściec. W 1930 r.
dobra w Gołutowie przejął Arthur Gehre od Heinricha Lassen´a. Później wymienia tu doktora
Heinricha Stuhma i Martina Lassena . W tym czasie majątek liczył ok. 250 ha, w tym 170 ha
ziemi ornej, 4 ha łąk i 20 ha pastwisk. Trzymano 21 koni, ponadto 120 sztuk bydła - w tym 40
krów mlecznych oraz 80 świń. W Gołutowie była jednoklasowa szkoła powszechna, do której chodziły
dzieci z Dziśnit i Bart (Reichbarten). Ostatnim niemieckim nauczycielem był Kurt Langanke. Dobra
należały do parafii kościelnej w Rychlikach, a cmentarz ewangelicki znajdował się po prawej stronie
drogi, przy wjeździe od strony Rychlik. Istniejący w Gołutowie dworek pochodzi prawdopodobnie z
drugiej połowy XIX lub początku XX w. Po wojnie był siedzibą PGR, nieco przebudowany, utracił swój
pierwotny charakter.
Pierwszym polskim zarządcą dawnego niemieckiego majątku w Gołutowie po 1945 r. był J. Ostaszewski.
Do lat 90-tych XX w. funkcjonował tu PGR, którego długoletnim dyrektorem był m.in. Zdzisław Maruszak
(1928-1986). Za jego kadencji gospodarstwo funkcjonowało niemal wzorowo i było oczkiem w głowie
powiatowych działaczy partyjnych, którzy otrzymywali stąd należne hołdy i profity. Sam Z. Maruszak
na początku burzliwych lat 80-tych zademonstrował koniunkturalny ostracyzm wobec swych niedawnych
mocodawców, co zaowocowało decyzją o relegowaniu go z szeregów "przewodniej siły narodu".
|